ผาหมอน อ.จอมทอง จ.เชียงใหม่
ที่อยู่ : ศูนย์การท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์บ้านผาหมอน ม. 17 ถ.จอมทอง-ดอยอินทนนท์ ต.บ้านหลวง อ.จอมทอง จ.เชียงใหม่
พิกัด : 18.541644, 98.573502
ประวัติชุมชน : ชาวปกาเกอะญอ ที่ตั้งถิ่นฐานตามลุ่มน้ำแม่กลาง อพยพมาจากประเทศพม่า เข้ามาอยู่ในบริเวณที่เป็นพื้นที่อุทยานในปัจจุบัน เมื่อประมาณปี 2330 หลังจากนั้นได้มีการโยกย้ายบ้านเรือนไปอยู่ตามริมห้วยต่างๆ ที่แตกย่อยออกมาจากลำน้ำแม่กลาง ทั้งด้วยเหตุผลเรื่องความเชื่อของชนเผ่า เช่น เมื่อผู้นำหมู่บ้านเสียชีวิต หรือเกิดโรคระบาดจะต้องทำการย้ายถิ่นฐาน หรือการย้ายเพื่อความสะดวกในการเดินทางไปทำไร่ ทำสวนของชาวบ้าน จนเกิดเป็นกลุ่มบ้านต่างๆ 4 กลุ่ม คือ บ้านแม่กลางหลวง บ้านอ่างกาน้อย บ้านผาหมอน และบ้านหนองหล่ม อย่างไรก็ตามชาวบ้านทั้ง 4 กลุ่ม ก็ยังถือว่าตนเป็นญาติพี่น้องกัน เพราะมีความผูกพันกันตามชาติพันธุ์
ประเพณี วัฒนธรรม : ชาวปกาเกอะญอลุ่มน้ำแม่กลาง มีประเพณีท้องถิ่นที่ถือปฏิบัติกันมาช้านาน
- พิธี ผูกข้อมือปีใหม่ โดย “ฮีโข่” ซึ่งเป็นชื่อเรียกผู้นำ ซึ่งสืบทอดตำแหน่งตามสายเลือดฝ่ายบิดา มีหน้าที่ดูแลพิธีกรม ประเพณีในแต่ละปี ซึ่งถือว่ามีความสำคัญต่อการดำรงชีวิต เนื่องจากเกี่ยวข้องกับระบบการผลิตในชุมชนแทบทั้งสิ้น ฮีโข่จะเลือกวันที่จะทำพิธี ซึ่งต้องเป็นวันที่ไม่มีคนเจ็บป่วยและคนตายในหมู่บ้าน ในพิธีจะมีการดื่มฉลองด้วยเหล้าขาวที่ชาวบ้านทำขึ้นเอง
- พิธีเลี้ยงฝีผาย เพื่อขอความคุ้มครองและตอบแทนสิ่งศักดิ์สิทธิ์ที่ดูแลแหล่งน้ำให้มีกินมีใช้อย่างเพียงพอ
- พิธี เลี้ยงผีโต้ง ผีนา หรือเรียกว่า พิธีเหลือชิ เพื่อขอพรและตอบแทนสิ่งศักดิ์สิทธิ์ผู้ดูแลพืชผลให้เติบโตอย่างอุดมสมบูรณ์ ไม่มีโรคและแมลงรบกวน หลังจากพิธีดังกล่าว จะมีพิธีลงแขกดำนาที่แสดงความสัมพันธ์การอยู่ร่วมกันของชาวบ้าน ที่ช่วยเหลือเกื้อกูลกันในงานการเกษตร
- พิธีเรียกขวัญควาย หลังสิ้นสุดการทำนา เพื่อขอบคุณควายที่ช่วยให้การทำนาสำเร็จลงได้
- พิธีผูกข้อมือออกพรรษา ทำในลักษณะเดียวกับผูกข้อมือปีใหม่
- ประเพณีลงแขกเกี่ยวข้าวและทำบุญเลี้ยงขวัญข้าว เพื่อฉลองให้ผลผลิตข้าวที่ได้ ก่อนจะนำไปเก็บในยุ้งข้าว
การเดินทาง : ชุมชน ลุ่มน้ำแม่กลางตั้งอยู่ทางทิศตะวันตกของจังหวัดเชียงใหม่ และอยู่ทางทิศตะวันออกของดอยอินทนนท์ ห่างจากตัวเมืองเชียงใหม่โดยผ่านอำเภอหางดง – สันป่าตอง - จอมทอง จากเชียงใหม่มุ่งสู่ดอยอินทนนท์ ถึงชุมชนมีระยะทางประมาณ 100 กิโลเมตร อยู่ช่วง กม. 26 ที่จะขึ้นไปยอดดอย
ติดต่อ : นายสุรสิทธิ์ ดลใจไพรวัลย์ โทรศัพท์ : 086 185 0788